Gniew nie jest Twoim wrogiem. Dlaczego warto nauczyć się go zauważać i uwalniać?

Czy naprawdę chodzi o złość?

Na warsztatach bardzo często słyszę jedno zdanie: „Ja się właściwie nie złoszczę”.

Po chwili rozmowy okazuje się jednak, że za tym stwierdzeniem kryje się wiele innych doświadczeń. Rozdrażnienie. Napięcie. Żal. Frustracja. Poczucie niesprawiedliwości. Trudność z odpuszczeniem dawnych sytuacji. Czasem także zmęczenie, które trwa od miesięcy albo lat.

Nie każda osoba okazuje złość w wybuchowy sposób. Wiele osób nauczyło się ją zatrzymywać. Uśmiechać się mimo przykrości. Przemilczeć coś, co boli. Udawać, że wszystko jest w porządku.

Z zewnątrz wygląda to jak spokój.

W środku często oznacza ogromny wysiłek.

To właśnie dlatego temat gniewu jest tak ważny. Chodzi o to, żeby zrozumieć, co ta emocja próbuje nam powiedzieć.

Gniew jest emocją, a nie wadą charakteru

Psychologia od dawna pokazuje, że wszystkie emocje pełnią określone funkcje. Niektóre pomagają nam budować relacje, inne ostrzegają przed zagrożeniem, jeszcze inne mobilizują do działania.

Gniew należy właśnie do tej ostatniej grupy.

Najczęściej pojawia się wtedy, kiedy zostają naruszone nasze granice, kiedy czujemy się niesprawiedliwie potraktowani albo kiedy jakaś ważna potrzeba pozostaje niezaspokojona.

Sam w sobie nie jest ani dobry, ani zły. To informacja.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy przez lata uczymy się tej informacji nie słuchać.

Niektóre osoby od dziecka słyszały:

• „Nie złość się”.
• „Grzeczne dziewczynki się nie złoszczą”.
• „Nie przesadzaj”.
• „Odpuść”.

Takie komunikaty często uczą jednego – że pewnych emocji lepiej nie pokazywać. Z czasem przestajemy je pokazywać również sobie.

Co dzieje się z emocjami, których nie przeżywamy?

To pytanie od lat zadają sobie psychologowie i terapeuci.

Dzisiaj wiemy, że tłumienie emocji nie sprawia, że one znikają. Badania pokazują, że długotrwałe unikanie lub tłumienie emocji wiąże się z większym poziomem stresu, napięcia i trudnościami w regulacji emocjonalnej.

Emocja, której nie zauważamy, często wraca w innej postaci.

• Jako przewlekłe napięcie.
• Jako wybuch w zupełnie nieoczekiwanym momencie.
• Jako ciągłe rozdrażnienie.
• Jako poczucie, że „wszystkiego jest już za dużo”.

Nie oznacza to oczywiście, że każdą złość trzeba wyrażać natychmiast. Psychologia mówi raczej o czymś innym – warto nauczyć się ją rozpoznawać, rozumieć i regulować.

Dlaczego tak trudno dopuścić do siebie gniew?

Dla wielu osób gniew kojarzy się z agresją. A przecież to nie jest to samo.

Agresja jest zachowaniem. Gniew jest emocją.

Można odczuwać silny gniew i nikogo nie skrzywdzić.

Można też nigdy nie przyznawać się do złości, a mimo to ranić innych poprzez chłód, wycofanie czy bierną agresję.

To ważne rozróżnienie.

Nie pracujemy nad tym, żeby stać się bardziej wybuchowi. Pracujemy nad tym, żeby lepiej rozumieć własne emocje.

Uważność – pierwszy krok do zmiany

Jednym z najlepiej przebadanych sposobów rozwijania kontaktu z własnymi emocjami jest mindfulness, czyli praktyka uważności.

Choć wiele osób kojarzy ją wyłącznie z medytacją, jej istota jest znacznie prostsza. To świadome zauważanie tego, co dzieje się w tej chwili – w ciele, myślach i emocjach – bez natychmiastowej potrzeby oceniania czy zmieniania tego doświadczenia.

Brzmi prosto.

W praktyce okazuje się, że często zanim zauważymy złość, zdążymy już zareagować. Albo przeciwnie – zdążymy ją stłumić.

Uważność pomaga zatrzymać się pomiędzy bodźcem a reakcją. To właśnie w tej krótkiej przestrzeni pojawia się możliwość wyboru.

• Mogę zauważyć, co czuję.
• Mogę sprawdzić, czego potrzebuję.
• Mogę zdecydować, jak chcę zareagować.

To właśnie dlatego mindfulness jest coraz częściej wykorzystywany nie tylko w rozwoju osobistym, ale również w psychologii i psychoterapii.

Uwalnianie emocji według Davida R. Hawkinsa

Jedną z koncepcji, która inspiruje mnie w pracy z emocjami, jest metoda uwalniania opisana przez Davida R. Hawkinsa.

Jej podstawą jest proste założenie: emocje nie muszą być ani tłumione, ani nie musimy z nimi walczyć. Można nauczyć się je zauważać, pozwalać im wybrzmieć i stopniowo puszczać je dalej.

Nie oznacza to analizowania każdej sytuacji z przeszłości ani szukania winnych. Wręcz przeciwnie.

Hawkins zachęca do skierowania uwagi na samo doświadczenie emocji.

• Co czuję właśnie teraz?
• Gdzie odczuwam to w ciele?
• Czy mogę przez chwilę pobyć z tym uczuciem, nie uciekając od niego i nie próbując go natychmiast zmienić?

To podejście jest bliskie również współczesnym metodom pracy z emocjami, które pokazują, że samo zauważenie i akceptacja przeżywanego stanu często zmniejszają jego intensywność.

Nie chodzi o bierne godzenie się z trudnymi sytuacjami. Chodzi o to, żeby przestać prowadzić nieustanną walkę z własnymi emocjami.

Co gniew próbuje nam powiedzieć?

To pytanie warto zadawać sobie częściej.

Bo bardzo często pod złością kryją się inne, ważne potrzeby.

• Potrzeba szacunku.
• Bezpieczeństwa.
• Bycia zauważonym.
• Odpoczynku.
• Sprawiedliwości.
• Bliskości.

Kiedy zaczynamy słuchać tego, co komunikuje nam gniew, łatwiej jest znaleźć rozwiązanie niż wtedy, gdy próbujemy jedynie się go pozbyć.

Jak wygląda praca podczas warsztatu?

Podczas warsztatu nie uczymy się tłumić złości ani jej wzmacniać. Tworzymy bezpieczną przestrzeń do zauważenia tego, co od dawna mogło pozostawać niewypowiedziane.

Korzystamy z elementów uważności, pracy z emocjami oraz NeuroGrafiki. Rysunek staje się narzędziem, które pomaga zatrzymać się na chwilę, uporządkować wewnętrzne doświadczenia i spojrzeć na nie z nowej perspektywy.

Nie trzeba umieć rysować. Nie trzeba mieć żadnego doświadczenia.

Najważniejsza jest gotowość do spotkania z samym sobą.

Uwolnienie nie oznacza zapomnienia

Czasami słowo „uwolnienie” bywa mylnie rozumiane.

Nie chodzi o to, że po warsztacie już nigdy nie poczujesz złości.

Nie chodzi też o udawanie, że trudne doświadczenia nie miały miejsca.

Uwolnienie oznacza coś innego.

• Coraz mniejszy ciężar.
• Coraz mniej energii poświęcanej na noszenie dawnych urazów.
• Większą swobodę wybierania, jak chcę reagować dzisiaj.

To proces. Nie wydarza się w jeden wieczór.

Ale bardzo często zaczyna się od jednego momentu – od świadomego zauważenia emocji, której przez długi czas nie chcieliśmy widzieć.

Na warsztacie pokażę Ci, jak za pomocą jednego rysunku neurograficznego rozpuścić swój gniew związany z jakąś konkretną sytuacją.

Na zakończenie

Gniew nie jest przeciwieństwem spokoju.

Czasami właśnie dzięki niemu możemy odnaleźć drogę do większego spokoju.

Bo kiedy zaczynamy rozumieć własne emocje, łatwiej jest zadbać o swoje granice, potrzeby i relacje. Dzięki temu złość przestaje kierować naszym życiem.

Jeżeli czujesz, że od dawna nosisz w sobie niewypowiedziany żal, napięcie lub frustrację, być może to dobry moment, aby zatrzymać się i przyjrzeć temu z większą uważnością.

Czasami największa zmiana zaczyna się nie od odpowiedzi.

Zaczyna się od odwagi, żeby zadać sobie pytanie:

„Co naprawdę próbują powiedzieć mi moje emocje?"